Evden çalışırken çocuğun hiç bölmeden uzun süre kendi kendine oynamasını beklemek gerçekçi olmayabilir. Yanınızda duran bir oyun kutusu bütün kesintileri ortadan kaldırmaz; ancak kısa bir görüşme, e-posta ya da dikkat isteyen bir iş sırasında çocuğa tanıdık ve kolay başlayabileceği seçenekler sunar. Kutunun işe yaraması için çok dolu olması değil, çocuğun yaşına ve sizin çalışma ortamınıza uygun hazırlanması gerekir.
Önce en çok zorlandığınız zamanı düşünün. Sabah kısa bir görüşme mi, öğleden sonra yarım saatlik masa başı işi mi, yoksa telefon konuşmaları mı? Kutunun içeriği ve kullanımı bu duruma göre değişir. Sessiz bir görüntülü görüşme sırasında sesli oyuncaklar uygun olmayabilir; telefonda konuşurken çocuğun size bir şey gösterebileceği çizim malzemeleri sorun yaratmayabilir.
Oyun kutusunu bütün iş günü açık bırakmak, kısa sürede sıradan oyuncak kutusuna dönüşmesine neden olur. Belirli çalışma anlarında çıkarıp iş bitince kaldırmak seçeneklerin taze kalmasına yardımcı olabilir. Yine de bunu ödül veya ceza gibi sunmayın. “Ben çalışırken bu kutudan bir şey seçebilirsin” şeklinde açık bir kullanım amacı yeterlidir.
Çocuğun tek başına oynama süresi yaşına, mizacına, o günkü durumuna ve etkinliğe göre değişir. Kutuyu hazırlarken kesin bir dakika hedefi koymak yerine, önce kısa bir deneme yapıp çocuğun nasıl kullandığını gözlemleyin.
Kutuyu açtığında her parçanın ne işe yaradığını size sorması gerekiyorsa çalışma sırasında yeni bir görev ortaya çıkar. Çocuğun daha önce kullandığı, yaşına uygun ve fazla yetişkin yardımı istemeyen malzemeleri seçin. Yeni bir oyuncağı ilk kez toplantının başladığı anda vermek yerine boş bir zamanda birlikte deneyin.
İçerik çocuğa göre değişebilir. Şunlardan birkaçını seçebilirsiniz:
Bu bir alışveriş listesi değil. Evinizde bulunan oyuncaklardan farklı bir seçki hazırlayabilirsiniz. Küçük parçalar, mıknatıslar, piller, ipler, keskin araçlar ve ağıza alınabilecek malzemeler çocuğun yaşına ve güvenli kullanımına göre ayrıca değerlendirilmelidir. Ürünlerin yaş ve kullanım uyarılarını üretici bilgisinden kontrol edin; kutu yanınızda dursa da gereken gözetimi bırakmayın.
Beş farklı etkinliği aynı anda sunmak yerine iki seçenekle başlamak kararı kolaylaştırabilir. Kutunun dibi görünmüyorsa çocuk aradığı parçayı bulmak için her şeyi yere boşaltabilir. Az malzeme, daha az seçenek anlamına gelir; fakat çoğu zaman daha kolay başlangıç sağlar.
Tek bir büyük kutunun içinde farklı oyunları karıştırmak yerine, her etkinliği küçük bir kese veya kapta tutabilirsiniz. Yapboz kendi kesesinde, çizim malzemeleri kalemliğinde, figürler ayrı kapta durur. Çocuk birini seçip çalışma alanına götürür; işi bittiğinde aynı kaba geri koyar.
Kapların üzerine resim veya basit sembol koymak, okumayan çocukların da parçaların yerini bulmasına yardım eder. Her parçayı kusursuz sınıflandırmak gerekmiyor. Ama bir yapboz parçasının hangi kutuya ait olduğunu ikiniz de anlayabiliyorsanız, akşam kayıp parça arama ihtimali azalır.
Çalışma masanız küçükse kutunun tamamını yanınıza almak yerine seçilen tek kabı çıkarın. Çocuğun yerde veya yakın bir masada kullanabileceği sınırı belirleyin. Bilgisayar kabloları, sıcak içecekler ve iş belgeleri oyun alanından uzakta kalsın.
Oyun kutusunu hazırladığınız gün hemen uzun bir görüşmede denemeyin. Önce çocuğa içindekileri gösterin, malzemelerin nasıl kullanılacağını ve nereye geri konacağını birlikte deneyin. “Bu kutu yalnızca ben çalışırken var” demek yerine ne zaman çıkacağını anlaşılır bir dille anlatın.
Çalışmaya başlamadan önce çocuğun temel ihtiyacını gözden geçirin. Aç, uykulu, hareket etmek isteyen veya sizinle bağlantı kurmaya çalışan bir çocuktan kutuyla sessizce oyalanmasını beklemek zor olabilir. Kısa bir birlikte oyun, atıştırma veya hareket arası sonrası kutuya geçmek daha rahat olabilir.
İşin süresini çocuğun anlayacağı bir işaretle açıklayın. Saat okumuyorsa “Bu görüşme bitince yanına geleceğim” diyebilir, uygun bir görsel zaman göstergesi kullanabilirsiniz. Verdiğiniz sözü tutmak kutunun kendisinden daha değerlidir. Görüşme uzayacaksa çocuğa kısa bir güncelleme verin; belirsiz bekleme huzursuzluğu artırabilir.
Kutunun işe yaramadığına hemen karar vermeyin. Çocuk bir parçayı bulamamış, oyuna nasıl başlayacağını unutmuş veya yalnızca sizinle kısa bir temas kurmak istemiş olabilir. Mümkünse bir cümleyle ihtiyacı netleştirin: “Yapboz parçasını mı arıyorsun, yoksa bana bir şey mi göstereceksin?”
Konuşamayacağınız bir görüşmedeyseniz önceden belirlediğiniz sessiz bir işaret kullanabilirsiniz. Çocuk bu işaretin ne anlama geldiğini daha önce öğrenmiş olmalı; toplantı sırasında ilk kez parmakla kapıyı göstermek anlaşılır bir sınır olmaz. Acil ihtiyaçlarda her zaman size gelebileceğini de açıkça söyleyin.
Kesintiden sonra kızgınlıkla kutuyu kaldırmak, oyun alanını çalışmayla ilgili gerginliğe bağlayabilir. Bunun yerine görüşme bittiğinde neyin zorlaştığını gözden geçirin. Süre mi uzundu, malzeme mi ilgisini çekmedi, yoksa çocuk sizden yardım isteyen bir etkinlik mi seçti? Bir sonraki denemede yalnızca bu noktayı değiştirin.
Bazı günler kutu on dakika işe yarar, bazı günler hiç açılmaz. Bu dalgalanma başarısızlık değildir. İşiniz düzenli olarak uzun ve kesintisiz odak gerektiriyorsa oyun kutusu çocuk bakımının yerine geçmez; bakım düzeni, çalışma saatleri veya diğer yetişkin desteği ayrıca planlanmalıdır.
Kutudaki her şeyi her gün sunmak yerine birkaç küçük set hazırlayıp sırayla kullanabilirsiniz. Pazartesi çizim ve yapboz, başka bir gün figürler ve kitaplar çıkabilir. Dönüşüm için yeni oyuncak almaya gerek yok; evdeki oyuncakların bir kısmını bir süre kaldırıp sonra yeniden kutuya ekleyebilirsiniz.
Haftada bir kırık, eksik veya artık yaşa uygun olmayan parçaları kontrol edin. Kalemleri açın, biten kâğıdı tamamlayın ve yapboz parçalarını sayın. Temizlik gereken ürünleri kendi bakım talimatına göre temizleyin. Her gün ayrıntılı düzenleme yapmak yerine kısa bir haftalık kontrol yeterlidir.
Çocuğun artık ilgilenmediği bir malzemeyi sırf kutu düzeni bozulmasın diye tutmayın. Hangi oyuna dönüp dönmediğini gözlemleyin ve içeriği onun gerçek ilgisine göre değiştirin. Bazen boş bir defter ile birkaç figür, pahalı ve karmaşık bir etkinlik setinden daha uzun süre kullanılabilir.
Oyun kutusu, evden çalışma gününü kusursuz sessizliğe çevirecek bir çözüm değildir. Doğru hazırlandığında çocuğun ne yapacağını düşünmekle, sizin de her kesintide yeni etkinlik bulmakla uğraşmanızı azaltır. Az sayıda tanıdık seçenek, net bir çalışma süresi ve iş bittiğinde yeniden buluşacağınızı gösteren tutarlı bir düzen, kutuyu günlük hayatta kullanılabilir hâle getirir.
Siz de deneyiminizi paylaşmak, aklınızdaki soruyu sormak ve diğer annelerle konuşmak için foruma ücretsiz üye olun.
Bir başka yazımızda görüşmek üzere. Sağlıcakla kalın.
Kutuyu hangi anlar için hazırladığınızı belirleyin
Önce en çok zorlandığınız zamanı düşünün. Sabah kısa bir görüşme mi, öğleden sonra yarım saatlik masa başı işi mi, yoksa telefon konuşmaları mı? Kutunun içeriği ve kullanımı bu duruma göre değişir. Sessiz bir görüntülü görüşme sırasında sesli oyuncaklar uygun olmayabilir; telefonda konuşurken çocuğun size bir şey gösterebileceği çizim malzemeleri sorun yaratmayabilir.
Oyun kutusunu bütün iş günü açık bırakmak, kısa sürede sıradan oyuncak kutusuna dönüşmesine neden olur. Belirli çalışma anlarında çıkarıp iş bitince kaldırmak seçeneklerin taze kalmasına yardımcı olabilir. Yine de bunu ödül veya ceza gibi sunmayın. “Ben çalışırken bu kutudan bir şey seçebilirsin” şeklinde açık bir kullanım amacı yeterlidir.
Çocuğun tek başına oynama süresi yaşına, mizacına, o günkü durumuna ve etkinliğe göre değişir. Kutuyu hazırlarken kesin bir dakika hedefi koymak yerine, önce kısa bir deneme yapıp çocuğun nasıl kullandığını gözlemleyin.
İçerik az, anlaşılır ve kendi başına başlanabilir olsun
Kutuyu açtığında her parçanın ne işe yaradığını size sorması gerekiyorsa çalışma sırasında yeni bir görev ortaya çıkar. Çocuğun daha önce kullandığı, yaşına uygun ve fazla yetişkin yardımı istemeyen malzemeleri seçin. Yeni bir oyuncağı ilk kez toplantının başladığı anda vermek yerine boş bir zamanda birlikte deneyin.
İçerik çocuğa göre değişebilir. Şunlardan birkaçını seçebilirsiniz:
- Kalın kâğıt, boya kalemi ve küçük bir çizim tahtası
- Yaşına uygun yapboz veya eşleştirme kartları
- Büyük parçalı yapı oyuncakları
- Çıkartma ve boş bir defter
- Tek başına bakabileceği resimli kitaplar
- Birkaç figür ve onların kullanabileceği küçük bir oyun zemini
- Tekrar kullanılabilen, temizliği kolay etkinlik malzemeleri
Bu bir alışveriş listesi değil. Evinizde bulunan oyuncaklardan farklı bir seçki hazırlayabilirsiniz. Küçük parçalar, mıknatıslar, piller, ipler, keskin araçlar ve ağıza alınabilecek malzemeler çocuğun yaşına ve güvenli kullanımına göre ayrıca değerlendirilmelidir. Ürünlerin yaş ve kullanım uyarılarını üretici bilgisinden kontrol edin; kutu yanınızda dursa da gereken gözetimi bırakmayın.
Beş farklı etkinliği aynı anda sunmak yerine iki seçenekle başlamak kararı kolaylaştırabilir. Kutunun dibi görünmüyorsa çocuk aradığı parçayı bulmak için her şeyi yere boşaltabilir. Az malzeme, daha az seçenek anlamına gelir; fakat çoğu zaman daha kolay başlangıç sağlar.
Küçük kutularla “al ve oyna” düzeni kurun
Tek bir büyük kutunun içinde farklı oyunları karıştırmak yerine, her etkinliği küçük bir kese veya kapta tutabilirsiniz. Yapboz kendi kesesinde, çizim malzemeleri kalemliğinde, figürler ayrı kapta durur. Çocuk birini seçip çalışma alanına götürür; işi bittiğinde aynı kaba geri koyar.
Kapların üzerine resim veya basit sembol koymak, okumayan çocukların da parçaların yerini bulmasına yardım eder. Her parçayı kusursuz sınıflandırmak gerekmiyor. Ama bir yapboz parçasının hangi kutuya ait olduğunu ikiniz de anlayabiliyorsanız, akşam kayıp parça arama ihtimali azalır.
Çalışma masanız küçükse kutunun tamamını yanınıza almak yerine seçilen tek kabı çıkarın. Çocuğun yerde veya yakın bir masada kullanabileceği sınırı belirleyin. Bilgisayar kabloları, sıcak içecekler ve iş belgeleri oyun alanından uzakta kalsın.
Kutuyu birlikte tanıtın, sonra iş anında çıkarın
Oyun kutusunu hazırladığınız gün hemen uzun bir görüşmede denemeyin. Önce çocuğa içindekileri gösterin, malzemelerin nasıl kullanılacağını ve nereye geri konacağını birlikte deneyin. “Bu kutu yalnızca ben çalışırken var” demek yerine ne zaman çıkacağını anlaşılır bir dille anlatın.
Çalışmaya başlamadan önce çocuğun temel ihtiyacını gözden geçirin. Aç, uykulu, hareket etmek isteyen veya sizinle bağlantı kurmaya çalışan bir çocuktan kutuyla sessizce oyalanmasını beklemek zor olabilir. Kısa bir birlikte oyun, atıştırma veya hareket arası sonrası kutuya geçmek daha rahat olabilir.
İşin süresini çocuğun anlayacağı bir işaretle açıklayın. Saat okumuyorsa “Bu görüşme bitince yanına geleceğim” diyebilir, uygun bir görsel zaman göstergesi kullanabilirsiniz. Verdiğiniz sözü tutmak kutunun kendisinden daha değerlidir. Görüşme uzayacaksa çocuğa kısa bir güncelleme verin; belirsiz bekleme huzursuzluğu artırabilir.
Çocuk yine yanınıza gelirse ne yapabilirsiniz?
Kutunun işe yaramadığına hemen karar vermeyin. Çocuk bir parçayı bulamamış, oyuna nasıl başlayacağını unutmuş veya yalnızca sizinle kısa bir temas kurmak istemiş olabilir. Mümkünse bir cümleyle ihtiyacı netleştirin: “Yapboz parçasını mı arıyorsun, yoksa bana bir şey mi göstereceksin?”
Konuşamayacağınız bir görüşmedeyseniz önceden belirlediğiniz sessiz bir işaret kullanabilirsiniz. Çocuk bu işaretin ne anlama geldiğini daha önce öğrenmiş olmalı; toplantı sırasında ilk kez parmakla kapıyı göstermek anlaşılır bir sınır olmaz. Acil ihtiyaçlarda her zaman size gelebileceğini de açıkça söyleyin.
Kesintiden sonra kızgınlıkla kutuyu kaldırmak, oyun alanını çalışmayla ilgili gerginliğe bağlayabilir. Bunun yerine görüşme bittiğinde neyin zorlaştığını gözden geçirin. Süre mi uzundu, malzeme mi ilgisini çekmedi, yoksa çocuk sizden yardım isteyen bir etkinlik mi seçti? Bir sonraki denemede yalnızca bu noktayı değiştirin.
Bazı günler kutu on dakika işe yarar, bazı günler hiç açılmaz. Bu dalgalanma başarısızlık değildir. İşiniz düzenli olarak uzun ve kesintisiz odak gerektiriyorsa oyun kutusu çocuk bakımının yerine geçmez; bakım düzeni, çalışma saatleri veya diğer yetişkin desteği ayrıca planlanmalıdır.
İçeriği dönüşümlü kullanın
Kutudaki her şeyi her gün sunmak yerine birkaç küçük set hazırlayıp sırayla kullanabilirsiniz. Pazartesi çizim ve yapboz, başka bir gün figürler ve kitaplar çıkabilir. Dönüşüm için yeni oyuncak almaya gerek yok; evdeki oyuncakların bir kısmını bir süre kaldırıp sonra yeniden kutuya ekleyebilirsiniz.
Haftada bir kırık, eksik veya artık yaşa uygun olmayan parçaları kontrol edin. Kalemleri açın, biten kâğıdı tamamlayın ve yapboz parçalarını sayın. Temizlik gereken ürünleri kendi bakım talimatına göre temizleyin. Her gün ayrıntılı düzenleme yapmak yerine kısa bir haftalık kontrol yeterlidir.
Çocuğun artık ilgilenmediği bir malzemeyi sırf kutu düzeni bozulmasın diye tutmayın. Hangi oyuna dönüp dönmediğini gözlemleyin ve içeriği onun gerçek ilgisine göre değiştirin. Bazen boş bir defter ile birkaç figür, pahalı ve karmaşık bir etkinlik setinden daha uzun süre kullanılabilir.
Oyun kutusu, evden çalışma gününü kusursuz sessizliğe çevirecek bir çözüm değildir. Doğru hazırlandığında çocuğun ne yapacağını düşünmekle, sizin de her kesintide yeni etkinlik bulmakla uğraşmanızı azaltır. Az sayıda tanıdık seçenek, net bir çalışma süresi ve iş bittiğinde yeniden buluşacağınızı gösteren tutarlı bir düzen, kutuyu günlük hayatta kullanılabilir hâle getirir.
Siz de deneyiminizi paylaşmak, aklınızdaki soruyu sormak ve diğer annelerle konuşmak için foruma ücretsiz üye olun.
Bir başka yazımızda görüşmek üzere. Sağlıcakla kalın.
