Evde sakin bir köşe hazırlamak, çocuğu öfkelendiğinde tek başına göndereceğiniz bir ceza alanı kurmak değildir. Burası gürültüden uzaklaşmak, kısa süre dinlenmek, kitap bakmak veya duygusu yükseldiğinde bir yetişkinin yanında toparlanmak için kullanılabilecek küçük bir yerdir. İşe yaraması için köşeyi kriz anında değil, çocuk sakinken birlikte tanıtmak gerekir.
Evin en sessiz değil, en kullanılabilir yerini bulun
Ayrı bir oda gerekmiyor. Salonun bir köşesi, çocuk odasında pencere ve dolaptan uzakta kalan alan ya da koridorun sakin bir bölümü kullanılabilir. Yetişkinin görebildiği, geçişi kapatmayan ve çocuğun tek başına güvenle bulunabileceği bir yer seçin.
Köşeyi merdiven, priz, devrilebilecek raf, pencere ipi veya ağır eşyanın yakınına kurmayın. Minder, küçük raf ve aydınlatma gibi ürünlerin güvenli kullanımını üretici talimatından kontrol edin. Sabitlenmesi gereken mobilyaları uygun şekilde sabitleyin.
Evin çok küçükse katlanabilir bir sepet ve minder yeterlidir. Kullanılacağı zaman açılır, sonra kaldırılır. “Köşe” kelimesi kalıcı bir dekorasyon şartı getirmez; çocuğun ne zaman ve nasıl kullanacağını anlaması daha önemlidir.
Çocukla birlikte bir amaç belirleyin
“Yaramazlık yaptığında buraya gideceksin” derseniz alanın anlamı baştan ceza olur. Bunun yerine “Bazen ev çok gürültülü olduğunda veya biraz yalnız kalmak istediğinde burada dinlenebilirsin” diyebilirsiniz. Siz de yanında oturabileceğinizi söyleyin.
Çocuğa köşenin adını seçme fırsatı verin: dinlenme köşesi, sessiz alan, kitap köşesi gibi. “Sakinleşme” kelimesi aile dilinize doğal gelmiyorsa kullanmak zorunda değilsiniz. İsim, çocuğu etiketlememeli.
Alanı ilk kez rahat bir zamanda deneyin. Birlikte kitap bakın, mindere oturun ve içindeki malzemeleri gösterin. Duygusu yükseldiğinde ilk defa “Git orada sakinleş” demek, bilmediği bir beceriyi en zor anda beklemek olur.
İçeride az sayıda tanıdık şey bulunsun
Köşeyi oyuncak deposuna çevirmeyin. Çok fazla seçenek, dinlenmek yerine yeni bir dağınıklık yaratabilir. Çocuğun sevdiği birkaç güvenli ve sakin malzeme yeterlidir:
Her çocuğun rahatladığı şey aynı değildir. Bazısı yumuşak dokuyu sever, bazısı kitap bakmayı, bazısı da yanında bir yetişkinin sessizce oturmasını ister. Duyusal ürünler hakkında büyük vaatlere güvenmeyin; yaş uygunluğunu ve kullanım güvenliğini doğrulayın.
Küçük parçalar, uzun ipler, ağır nesneler veya çocuğun gözetimsiz kullanamayacağı ürünler bu alanda bulunmamalı. Köşe güvenli görünse bile çocuğun yaşına göre gereken gözetimi sürdürün.
Köşeye gitmek zorunlu mu olmalı?
Alan gönüllü kullanıldığında daha anlamlıdır. Çocuk zorlandığında “İstersen dinlenme köşesine birlikte geçebiliriz” diye teklif edebilirsiniz. Gitmek istemiyorsa bulunduğu yerde yanında kalmak veya başka bir güvenli alan seçmek gerekebilir.
Davranış sınırı yine korunur. Çocuk vuruyor, eşya fırlatıyor veya çevre için risk oluşturuyorsa önce güvenliği sağlayın. “Vurmana izin veremem” deyip fiziksel ortamı güvenli hâle getirin. Sakin köşe, tehlikeli davranışı görmezden gelme aracı değildir.
Çocuğu kapısı kapanan bir yere kilitlemeyin, yalnız bırakmakla tehdit etmeyin ve ne zaman çıkacağını belirsiz kılmayın. Burası mola alanıdır; yetişkin bağlantısının kesildiği bir ceza bölümü değildir.
Çocuk köşede ne yapacağını bilmiyorsa
Sakin zamanlarda iki veya üç seçenek prova edebilirsiniz. Kitaba bakmak, minder üzerinde birkaç yavaş nefes denemek, resim çizmek ya da sessizce oturmak gibi. Nefes çalışmasını zorunlu tutmayın ve çocuğun yapamadığı anda düzeltme yarışına girmeyin.
Resimli küçük bir seçenek kartı hazırlamak işe yarayabilir. Kartta kitap, sarılma, su isteme veya sessiz oturma gibi evinize uygun seçenekler bulunur. Çocuk konuşmakta zorlandığında kartı gösterebilir.
Her seferinde aynı yöntem işe yaramayabilir. Yorgunluk, açlık, kalabalık veya gün içinde yaşanan başka bir durum çocuğun ihtiyacını değiştirir. Köşe bir düğme değildir; çocuğun duygusunu anında kapatmasını beklemeyin.
Yetişkinin yanında kalması gerekebilir
Küçük çocuklar yoğun duyguları tek başına düzenleyemeyebilir. Köşeye birlikte geçip az konuşarak yanında oturabilirsiniz. “Sakin ol” demek yerine “Buradayım, hazır olduğunda konuşabiliriz” gibi kısa bir cümle yeterli olabilir.
Çocuk sarılmak istemiyorsa zorlamayın. Yakınında oturmak, su getirmek veya odadaki diğer kişileri biraz uzaklaştırmak da destektir. Bazı çocuklar konuşmadan önce hareket etmek isteyebilir; güvenli bir alanda kısa hareket sonrası köşeye dönmek daha uygun olabilir.
Yetişkin de gerilmişse önce kendi sesini ve hızını yavaşlatmalı. Köşe düzenli ama yetişkin bağırıyorsa alanın sakinleştirici bir anlam kazanması zorlaşır. Bu, her zaman kusursuz olmanız gerektiği anlamına gelmez; mümkünse konuşmayı herkes biraz toparlandıktan sonra sürdürün.
Köşeyi günlük hayatta da kullanın
Sadece zor anlarda açılan bir alan, çocuk için sorunla özdeşleşebilir. Gün içinde kitap bakmak, kısa süre dinlenmek veya yoğun oyundan sonra sessizleşmek için de kullanın. Siz de zaman zaman “Biraz sessiz oturmak istiyorum” diyerek dinlenmenin normal olduğunu gösterebilirsiniz.
Kardeşler varsa alanın aynı anda nasıl kullanılacağını konuşun. Bir çocuk içerideyken diğeri malzemeleri almamalı; fakat köşe tek kişinin sürekli sahip olduğu özel oda da olmamalı. Gerekirse ikinci bir küçük minder veya bekleme seçeneği oluşturun.
Köşedeki kitap ve nesneleri zaman zaman değiştirin, ancak her hafta yeni ürün eklemeyin. Çocuğun hiç kullanmadıklarını çıkarın. Minder kirlenmiş, kutu taşmış ve kırık malzemeler birikmişse alan dinlenmekten çok depo hissi verir.
Ne zaman başka destek düşünülmeli?
Sakin köşe günlük yaşamı kolaylaştıran bir ev düzenidir; terapi veya tedavi değildir. Çocuğun yoğun tepkileri sıklaşıyor, kendine ya da başkasına zarar verme riski oluşuyor, okul ve ev hayatı belirgin biçimde etkileniyor veya siz ne yapacağınızı bilemiyorsanız çocuk sağlığı ve ruh sağlığı alanında yetkin bir uzmandan destek alın.
İnternetteki genel öneriler çocuğun gelişim özelliklerini değerlendiremez. Özellikle duyusal ihtiyaç, gelişimsel farklılık veya travmayla ilgili bir kaygı varsa kişiye özel öneri gerekir. Köşeye daha fazla araç ekleyerek temel sorunun kendiliğinden çözüleceğini varsaymayın.
Sakin bir köşenin değeri, çocuğu duygusuyla baş başa bırakmasında değil, ev içinde güvenli bir yavaşlama seçeneği sunmasındadır. Yer güvenli, içerik sade ve kullanım gönüllü olduğunda çocuk zamanla buranın ne işe yaradığını öğrenebilir. En önemlisi, köşenin yanında ulaşılabilir ve sakin bir yetişkinin bulunmasıdır.
Siz de deneyiminizi paylaşmak, aklınızdaki soruyu sormak ve diğer annelerle konuşmak için foruma ücretsiz üye olun.
Bir başka yazımızda görüşmek üzere. Sağlıcakla kalın.
Evin en sessiz değil, en kullanılabilir yerini bulun
Ayrı bir oda gerekmiyor. Salonun bir köşesi, çocuk odasında pencere ve dolaptan uzakta kalan alan ya da koridorun sakin bir bölümü kullanılabilir. Yetişkinin görebildiği, geçişi kapatmayan ve çocuğun tek başına güvenle bulunabileceği bir yer seçin.
Köşeyi merdiven, priz, devrilebilecek raf, pencere ipi veya ağır eşyanın yakınına kurmayın. Minder, küçük raf ve aydınlatma gibi ürünlerin güvenli kullanımını üretici talimatından kontrol edin. Sabitlenmesi gereken mobilyaları uygun şekilde sabitleyin.
Evin çok küçükse katlanabilir bir sepet ve minder yeterlidir. Kullanılacağı zaman açılır, sonra kaldırılır. “Köşe” kelimesi kalıcı bir dekorasyon şartı getirmez; çocuğun ne zaman ve nasıl kullanacağını anlaması daha önemlidir.
Çocukla birlikte bir amaç belirleyin
“Yaramazlık yaptığında buraya gideceksin” derseniz alanın anlamı baştan ceza olur. Bunun yerine “Bazen ev çok gürültülü olduğunda veya biraz yalnız kalmak istediğinde burada dinlenebilirsin” diyebilirsiniz. Siz de yanında oturabileceğinizi söyleyin.
Çocuğa köşenin adını seçme fırsatı verin: dinlenme köşesi, sessiz alan, kitap köşesi gibi. “Sakinleşme” kelimesi aile dilinize doğal gelmiyorsa kullanmak zorunda değilsiniz. İsim, çocuğu etiketlememeli.
Alanı ilk kez rahat bir zamanda deneyin. Birlikte kitap bakın, mindere oturun ve içindeki malzemeleri gösterin. Duygusu yükseldiğinde ilk defa “Git orada sakinleş” demek, bilmediği bir beceriyi en zor anda beklemek olur.
İçeride az sayıda tanıdık şey bulunsun
Köşeyi oyuncak deposuna çevirmeyin. Çok fazla seçenek, dinlenmek yerine yeni bir dağınıklık yaratabilir. Çocuğun sevdiği birkaç güvenli ve sakin malzeme yeterlidir:
- Rahat bir minder veya yıkanabilir örtü
- Birkaç resimli kitap
- Kâğıt ve boya kalemi
- Yumuşak bir oyuncak
- Sıkma, dokunma ya da bakma amacıyla çocuğun zaten güvenle kullandığı bir nesne
- Duyguları adlandırmaya yardım eden basit resimler
Her çocuğun rahatladığı şey aynı değildir. Bazısı yumuşak dokuyu sever, bazısı kitap bakmayı, bazısı da yanında bir yetişkinin sessizce oturmasını ister. Duyusal ürünler hakkında büyük vaatlere güvenmeyin; yaş uygunluğunu ve kullanım güvenliğini doğrulayın.
Küçük parçalar, uzun ipler, ağır nesneler veya çocuğun gözetimsiz kullanamayacağı ürünler bu alanda bulunmamalı. Köşe güvenli görünse bile çocuğun yaşına göre gereken gözetimi sürdürün.
Köşeye gitmek zorunlu mu olmalı?
Alan gönüllü kullanıldığında daha anlamlıdır. Çocuk zorlandığında “İstersen dinlenme köşesine birlikte geçebiliriz” diye teklif edebilirsiniz. Gitmek istemiyorsa bulunduğu yerde yanında kalmak veya başka bir güvenli alan seçmek gerekebilir.
Davranış sınırı yine korunur. Çocuk vuruyor, eşya fırlatıyor veya çevre için risk oluşturuyorsa önce güvenliği sağlayın. “Vurmana izin veremem” deyip fiziksel ortamı güvenli hâle getirin. Sakin köşe, tehlikeli davranışı görmezden gelme aracı değildir.
Çocuğu kapısı kapanan bir yere kilitlemeyin, yalnız bırakmakla tehdit etmeyin ve ne zaman çıkacağını belirsiz kılmayın. Burası mola alanıdır; yetişkin bağlantısının kesildiği bir ceza bölümü değildir.
Çocuk köşede ne yapacağını bilmiyorsa
Sakin zamanlarda iki veya üç seçenek prova edebilirsiniz. Kitaba bakmak, minder üzerinde birkaç yavaş nefes denemek, resim çizmek ya da sessizce oturmak gibi. Nefes çalışmasını zorunlu tutmayın ve çocuğun yapamadığı anda düzeltme yarışına girmeyin.
Resimli küçük bir seçenek kartı hazırlamak işe yarayabilir. Kartta kitap, sarılma, su isteme veya sessiz oturma gibi evinize uygun seçenekler bulunur. Çocuk konuşmakta zorlandığında kartı gösterebilir.
Her seferinde aynı yöntem işe yaramayabilir. Yorgunluk, açlık, kalabalık veya gün içinde yaşanan başka bir durum çocuğun ihtiyacını değiştirir. Köşe bir düğme değildir; çocuğun duygusunu anında kapatmasını beklemeyin.
Yetişkinin yanında kalması gerekebilir
Küçük çocuklar yoğun duyguları tek başına düzenleyemeyebilir. Köşeye birlikte geçip az konuşarak yanında oturabilirsiniz. “Sakin ol” demek yerine “Buradayım, hazır olduğunda konuşabiliriz” gibi kısa bir cümle yeterli olabilir.
Çocuk sarılmak istemiyorsa zorlamayın. Yakınında oturmak, su getirmek veya odadaki diğer kişileri biraz uzaklaştırmak da destektir. Bazı çocuklar konuşmadan önce hareket etmek isteyebilir; güvenli bir alanda kısa hareket sonrası köşeye dönmek daha uygun olabilir.
Yetişkin de gerilmişse önce kendi sesini ve hızını yavaşlatmalı. Köşe düzenli ama yetişkin bağırıyorsa alanın sakinleştirici bir anlam kazanması zorlaşır. Bu, her zaman kusursuz olmanız gerektiği anlamına gelmez; mümkünse konuşmayı herkes biraz toparlandıktan sonra sürdürün.
Köşeyi günlük hayatta da kullanın
Sadece zor anlarda açılan bir alan, çocuk için sorunla özdeşleşebilir. Gün içinde kitap bakmak, kısa süre dinlenmek veya yoğun oyundan sonra sessizleşmek için de kullanın. Siz de zaman zaman “Biraz sessiz oturmak istiyorum” diyerek dinlenmenin normal olduğunu gösterebilirsiniz.
Kardeşler varsa alanın aynı anda nasıl kullanılacağını konuşun. Bir çocuk içerideyken diğeri malzemeleri almamalı; fakat köşe tek kişinin sürekli sahip olduğu özel oda da olmamalı. Gerekirse ikinci bir küçük minder veya bekleme seçeneği oluşturun.
Köşedeki kitap ve nesneleri zaman zaman değiştirin, ancak her hafta yeni ürün eklemeyin. Çocuğun hiç kullanmadıklarını çıkarın. Minder kirlenmiş, kutu taşmış ve kırık malzemeler birikmişse alan dinlenmekten çok depo hissi verir.
Ne zaman başka destek düşünülmeli?
Sakin köşe günlük yaşamı kolaylaştıran bir ev düzenidir; terapi veya tedavi değildir. Çocuğun yoğun tepkileri sıklaşıyor, kendine ya da başkasına zarar verme riski oluşuyor, okul ve ev hayatı belirgin biçimde etkileniyor veya siz ne yapacağınızı bilemiyorsanız çocuk sağlığı ve ruh sağlığı alanında yetkin bir uzmandan destek alın.
İnternetteki genel öneriler çocuğun gelişim özelliklerini değerlendiremez. Özellikle duyusal ihtiyaç, gelişimsel farklılık veya travmayla ilgili bir kaygı varsa kişiye özel öneri gerekir. Köşeye daha fazla araç ekleyerek temel sorunun kendiliğinden çözüleceğini varsaymayın.
Sakin bir köşenin değeri, çocuğu duygusuyla baş başa bırakmasında değil, ev içinde güvenli bir yavaşlama seçeneği sunmasındadır. Yer güvenli, içerik sade ve kullanım gönüllü olduğunda çocuk zamanla buranın ne işe yaradığını öğrenebilir. En önemlisi, köşenin yanında ulaşılabilir ve sakin bir yetişkinin bulunmasıdır.
Siz de deneyiminizi paylaşmak, aklınızdaki soruyu sormak ve diğer annelerle konuşmak için foruma ücretsiz üye olun.
Bir başka yazımızda görüşmek üzere. Sağlıcakla kalın.
