İki yaşındaki bir çocukla evde uzun süre vakit geçirmek, her gün yeni bir oyun bulmak gerekiyormuş gibi hissettirebilir. Oysa bu yaşta pahalı setlerden çok tekrar, hareket, taklit ve yetişkinle kurulan kısa etkileşim ilgi çeker. Aynı oyun birkaç küçük değişiklikle defalarca kullanılabilir.
Aşağıdaki etkinlikler evde bulunan basit malzemelerle hazırlanabilir. Süreyi çocuğun ilgisine göre bırakın; üç dakika süren bir oyun da işe yaramış bir oyundur. Etkinlik boyunca yetişkin gözetimi sağlayın, küçük ya da kopabilecek parçaları kullanmayın ve malzemeyi çocuğun becerisine göre uyarlayın.
1. Renkli çamaşır ayırma
Temiz çorapları veya büyük bez parçalarını iki sepete koyun. “Açık renkler buraya, koyu renkler buraya” gibi basit bir ayrım yapın. Renk yerine büyük-küçük ya da anne-baba-çocuk çorabı gibi farklı eşleştirmeler de deneyebilirsiniz.
Amaç kusursuz sınıflandırma değildir. Çocuğun seçmesi, taşıması ve yaptığı işi anlatması yeterlidir. Oyun bitince parçaları sepete geri atmak da etkinliğin bir parçası olabilir.
2. Minderlerden mini parkur
Yere kaymayacak biçimde minderler, katlanmış battaniye ve bantla belirlenmiş bir bitiş çizgisi yerleştirin. Minderin üzerinden geçme, çizgide durma ve sepete yumuşak top bırakma gibi iki ya da üç hareket belirleyin.
Parkuru kısa tutun ve mobilya köşelerinden uzak kurun. Çocuk alıştığında hareketlerin sırasını onun seçmesine izin verin: “Önce minder mi, top mu?”
3. Karton kutudan garaj
Orta boy bir kutunun yanına oyuncak araçların geçebileceği geniş bir kapı açın. Kutuyu garaj, tünel veya otobüs durağı olarak kullanın. Kâğıt bantla yere kısa yollar yapabilirsiniz.
Araç yoksa büyük tahta bloklar veya yumuşak toplar da kutuya girip çıkabilir. Oyuna “araç yıkama”, “park etme” ya da “eve dönme” gibi küçük hikâyeler ekleyin.
4. Büyük kaplarla su aktarma
Zemine havlu serin ve az miktarda suyu geniş bir kaba koyun. Çocuğa kırılmayan iki büyük bardak veya kepçe verin. Suyu bir kaptan diğerine aktarmasını sağlayın.
Suyun dökülmesi oyunun doğal parçasıdır; birlikte bezle silmek de günlük yaşam becerisine dönüşür. Zeminin kaygan kalmamasına dikkat edin ve etkinliği başından sonuna kadar gözetin.
5. Evde ses avı
Birlikte odaları dolaşıp duyduğunuz sesleri bulun: saat, su, kapı, kuş, çamaşır makinesi… Bir süre sessizce dinleyip “Bu ses nereden geliyor?” diye sorun.
Sonra sesleri taklit edin. Yüksek-alçak veya hızlı-yavaş gibi karşıtlıklarla küçük bir ritim oyunu kurabilirsiniz. Malzeme gerektirmediği için bekleme anlarında da oynanabilir.
6. Banttan yol ve şekiller
Zemine uygun, kolay çıkan bir kâğıt bantla düz çizgi, viraj ve büyük şekiller oluşturun. Çocuk çizginin üzerinde yürüyebilir, bir oyuncağı yol boyunca sürebilir veya belirli şeklin içine yumuşak oyuncak bırakabilir.
Tek seferde çok fazla kural koymayın. Önce yalnızca çizgiyi takip edin; ilgi sürerse renk ya da hareket yönergesi ekleyin.
7. Hayvan yürüyüşleri
“Penguen gibi küçük adım”, “kedi gibi sessiz yürü”, “kurbağa gibi çömel” gibi taklitler yapın. Hareketleri sırayla siz ve çocuk seçin.
Bu oyun için geniş bir alan gerekmez. Koridorda kısa bir gidiş-dönüş bile yeterlidir. Komik sesler eklemek ve çocuğun uydurduğu hayvanı taklit etmek oyunu uzatabilir.
8. Yastık kılıfı eşleştirme
İki veya üç yastıkla kılıflarını karıştırın. Hangi kılıfın hangi yastığa ait olduğunu birlikte bulun. Çocuk kılıfı geçirmekte zorlanırsa köşeleri siz tutun, o çekerek tamamlasın.
Aynı fikir kapaklı büyük saklama kutuları, ayakkabı çiftleri veya havlu boylarıyla da uygulanabilir.
9. Ev işi taklidi
Çocuğa küçük bir bez verip alçak ve güvenli yüzeyleri silmesini isteyin. Oyuncakları sepete taşıma, plastik kapları dolaba yerleştirme veya çamaşırları makineye verme gibi gerçek işlere küçük roller ekleyin.
Görevi yeniden düzeltmek yerine katkısını görünür kılın: “Üç oyuncağı sepete koydun, yer açıldı.” Böylece oyunla günlük düzen birleşir.
10. Gölge ve fener oyunu
Odayı tamamen karartmadan bir feneri duvara yöneltin. Elinizle büyük gölgeler yapın, oyuncağın gölgesini büyütüp küçültün. Çocuk gölgenin hangi nesneye ait olduğunu tahmin edebilir.
Feneri göze tutmama kuralını baştan söyleyin ve cihazı birlikte kullanın. Kısa bir gölge hikâyesi kurmak dil oyununa da dönüşebilir.
11. Battaniyeden okuma köşesi
İki sandalye arasına battaniye germek yerine devrilmeyecek güvenli bir köşede minder ve örtüyle küçük bir alan hazırlayın. Çocuk birkaç kitabı kendi seçsin. Kitabı baştan sona okumak zorunda değilsiniz; resim bulma, karakteri taklit etme veya “sonra ne oldu?” oyunu oynayın.
Aynı köşe sakinleşme, oyuncak bebeğe hikâye anlatma veya sadece dinlenme alanı olarak kullanılabilir.
12. Büyük nesnelerle hazine sepeti
Bir sepete tahta kaşık, büyük plastik kap, yumuşak bez, sünger ve büyük fırça gibi güvenli ev eşyaları koyun. Çocuk dokunarak, ses çıkararak ve hangi işe yaradığını taklit ederek keşfetsin.
Her seferinde sepete beş-altı parça koymak yeterlidir. Bütün evi doldurmak yerine birkaç nesneyi değiştirerek oyunu yenileyebilirsiniz.
Etkinlikleri gün içine nasıl dağıtmalı?
Uzun bir program hazırlamak yerine üç tür oyun seçin: hareketli, masa başı ve sakin. Örneğin sabah minder parkuru, öğleden sonra su aktarma, akşam kitap köşesi yapılabilir. Çocuk bir etkinliği reddederse zorlamak yerine malzemeyi kaldırıp başka zaman yeniden sunun.
Kurulumu ve toplamayı da oyuna dahil edin. “Önce iki minder, sonra kutu” gibi küçük seçimler verin. İki yaş etkinliklerinde başarı ölçüsü ortaya çıkan ürün değil; çocuğun merak etmesi, denemesi ve birlikte geçirilen zamanın keyifli olmasıdır.
Aşağıdaki etkinlikler evde bulunan basit malzemelerle hazırlanabilir. Süreyi çocuğun ilgisine göre bırakın; üç dakika süren bir oyun da işe yaramış bir oyundur. Etkinlik boyunca yetişkin gözetimi sağlayın, küçük ya da kopabilecek parçaları kullanmayın ve malzemeyi çocuğun becerisine göre uyarlayın.
1. Renkli çamaşır ayırma
Temiz çorapları veya büyük bez parçalarını iki sepete koyun. “Açık renkler buraya, koyu renkler buraya” gibi basit bir ayrım yapın. Renk yerine büyük-küçük ya da anne-baba-çocuk çorabı gibi farklı eşleştirmeler de deneyebilirsiniz.
Amaç kusursuz sınıflandırma değildir. Çocuğun seçmesi, taşıması ve yaptığı işi anlatması yeterlidir. Oyun bitince parçaları sepete geri atmak da etkinliğin bir parçası olabilir.
2. Minderlerden mini parkur
Yere kaymayacak biçimde minderler, katlanmış battaniye ve bantla belirlenmiş bir bitiş çizgisi yerleştirin. Minderin üzerinden geçme, çizgide durma ve sepete yumuşak top bırakma gibi iki ya da üç hareket belirleyin.
Parkuru kısa tutun ve mobilya köşelerinden uzak kurun. Çocuk alıştığında hareketlerin sırasını onun seçmesine izin verin: “Önce minder mi, top mu?”
3. Karton kutudan garaj
Orta boy bir kutunun yanına oyuncak araçların geçebileceği geniş bir kapı açın. Kutuyu garaj, tünel veya otobüs durağı olarak kullanın. Kâğıt bantla yere kısa yollar yapabilirsiniz.
Araç yoksa büyük tahta bloklar veya yumuşak toplar da kutuya girip çıkabilir. Oyuna “araç yıkama”, “park etme” ya da “eve dönme” gibi küçük hikâyeler ekleyin.
4. Büyük kaplarla su aktarma
Zemine havlu serin ve az miktarda suyu geniş bir kaba koyun. Çocuğa kırılmayan iki büyük bardak veya kepçe verin. Suyu bir kaptan diğerine aktarmasını sağlayın.
Suyun dökülmesi oyunun doğal parçasıdır; birlikte bezle silmek de günlük yaşam becerisine dönüşür. Zeminin kaygan kalmamasına dikkat edin ve etkinliği başından sonuna kadar gözetin.
5. Evde ses avı
Birlikte odaları dolaşıp duyduğunuz sesleri bulun: saat, su, kapı, kuş, çamaşır makinesi… Bir süre sessizce dinleyip “Bu ses nereden geliyor?” diye sorun.
Sonra sesleri taklit edin. Yüksek-alçak veya hızlı-yavaş gibi karşıtlıklarla küçük bir ritim oyunu kurabilirsiniz. Malzeme gerektirmediği için bekleme anlarında da oynanabilir.
6. Banttan yol ve şekiller
Zemine uygun, kolay çıkan bir kâğıt bantla düz çizgi, viraj ve büyük şekiller oluşturun. Çocuk çizginin üzerinde yürüyebilir, bir oyuncağı yol boyunca sürebilir veya belirli şeklin içine yumuşak oyuncak bırakabilir.
Tek seferde çok fazla kural koymayın. Önce yalnızca çizgiyi takip edin; ilgi sürerse renk ya da hareket yönergesi ekleyin.
7. Hayvan yürüyüşleri
“Penguen gibi küçük adım”, “kedi gibi sessiz yürü”, “kurbağa gibi çömel” gibi taklitler yapın. Hareketleri sırayla siz ve çocuk seçin.
Bu oyun için geniş bir alan gerekmez. Koridorda kısa bir gidiş-dönüş bile yeterlidir. Komik sesler eklemek ve çocuğun uydurduğu hayvanı taklit etmek oyunu uzatabilir.
8. Yastık kılıfı eşleştirme
İki veya üç yastıkla kılıflarını karıştırın. Hangi kılıfın hangi yastığa ait olduğunu birlikte bulun. Çocuk kılıfı geçirmekte zorlanırsa köşeleri siz tutun, o çekerek tamamlasın.
Aynı fikir kapaklı büyük saklama kutuları, ayakkabı çiftleri veya havlu boylarıyla da uygulanabilir.
9. Ev işi taklidi
Çocuğa küçük bir bez verip alçak ve güvenli yüzeyleri silmesini isteyin. Oyuncakları sepete taşıma, plastik kapları dolaba yerleştirme veya çamaşırları makineye verme gibi gerçek işlere küçük roller ekleyin.
Görevi yeniden düzeltmek yerine katkısını görünür kılın: “Üç oyuncağı sepete koydun, yer açıldı.” Böylece oyunla günlük düzen birleşir.
10. Gölge ve fener oyunu
Odayı tamamen karartmadan bir feneri duvara yöneltin. Elinizle büyük gölgeler yapın, oyuncağın gölgesini büyütüp küçültün. Çocuk gölgenin hangi nesneye ait olduğunu tahmin edebilir.
Feneri göze tutmama kuralını baştan söyleyin ve cihazı birlikte kullanın. Kısa bir gölge hikâyesi kurmak dil oyununa da dönüşebilir.
11. Battaniyeden okuma köşesi
İki sandalye arasına battaniye germek yerine devrilmeyecek güvenli bir köşede minder ve örtüyle küçük bir alan hazırlayın. Çocuk birkaç kitabı kendi seçsin. Kitabı baştan sona okumak zorunda değilsiniz; resim bulma, karakteri taklit etme veya “sonra ne oldu?” oyunu oynayın.
Aynı köşe sakinleşme, oyuncak bebeğe hikâye anlatma veya sadece dinlenme alanı olarak kullanılabilir.
12. Büyük nesnelerle hazine sepeti
Bir sepete tahta kaşık, büyük plastik kap, yumuşak bez, sünger ve büyük fırça gibi güvenli ev eşyaları koyun. Çocuk dokunarak, ses çıkararak ve hangi işe yaradığını taklit ederek keşfetsin.
Her seferinde sepete beş-altı parça koymak yeterlidir. Bütün evi doldurmak yerine birkaç nesneyi değiştirerek oyunu yenileyebilirsiniz.
Etkinlikleri gün içine nasıl dağıtmalı?
Uzun bir program hazırlamak yerine üç tür oyun seçin: hareketli, masa başı ve sakin. Örneğin sabah minder parkuru, öğleden sonra su aktarma, akşam kitap köşesi yapılabilir. Çocuk bir etkinliği reddederse zorlamak yerine malzemeyi kaldırıp başka zaman yeniden sunun.
Kurulumu ve toplamayı da oyuna dahil edin. “Önce iki minder, sonra kutu” gibi küçük seçimler verin. İki yaş etkinliklerinde başarı ölçüsü ortaya çıkan ürün değil; çocuğun merak etmesi, denemesi ve birlikte geçirilen zamanın keyifli olmasıdır.
